Je hebt een woning op het oog, de prijs klopt en je ziet jezelf er al wonen. Maar dan valt je oog op het EPC-label: een E of zelfs een F. Sinds 2023 is dat meer dan een detail. Wie in Vlaanderen een energieverslindende woning koopt, is wettelijk verplicht om die binnen een bepaalde termijn energiezuiniger te maken. Dat heet de renovatieverplichting.
Goed nieuws: de regels zijn in 2026 net iets soepeler geworden dan oorspronkelijk gepland. Toch is het geen kleine lettertjes-verhaal. De verplichting kan je duizenden euro’s aan werken kosten en wie ze negeert, riskeert een boete.
Bij Immo Accenta zetten we helder op een rij wat de renovatieverplichting precies inhoudt, zodat je met open ogen koopt en niet voor verrassingen komt te staan.
TL;DR:
Koop je in Vlaanderen een woning of appartement met EPC-label E of F? Dan moet je die binnen 6 jaar na de akte renoveren tot minstens label D. Sinds 2026 is de termijn verlengd van 5 naar 6 jaar en is het geplande verstrengingspad naar label C, B en A geschrapt: label D blijft voorlopig de norm. Haal je de deadline niet, dan riskeer je een boete van 500 tot 5.000 euro én een nieuwe termijn. Er bestaan wel premies, een goedkope lening en 6% btw om de kosten te drukken. Uitzonderingen gelden o.a. bij erfenis, beschermd erfgoed en scheiding.
Wat is de renovatieverplichting precies?
Sinds 1 januari 2023 geldt in Vlaanderen de renovatieverplichting voor residentiële gebouwen. De regel is eenvoudig samen te vatten: koop je een woning of appartement met een EPC-label E of F, dan moet je die binnen 6 jaar na de aankoop renoveren tot minstens label D.
Dat je aan de verplichting voldaan hebt, bewijs je met een nieuw EPC dat minstens label D aantoont. Zodra een energiedeskundige dat nieuwe certificaat indient, komt het automatisch terecht in de databank van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA). Je hoeft dus niets apart te melden.
De achterliggende logica: Vlaanderen wil tegen 2050 een energiezuinig woningpark. In plaats van iedereen tegelijk te verplichten, pakt de overheid de woningen aan op het moment dat ze van eigenaar veranderen. De nieuwe koper krijgt zo de kans om de renovatie meteen mee te nemen.
Voor welke woningen geldt de verplichting?
De renovatieverplichting geldt voor residentiële gebouwen, dus eengezinswoningen en appartementen, met een EPC-label E of F op het moment van de overdracht. Enkele belangrijke nuances:
- Het gaat om de feitelijke toestand bij het verlijden van de akte. Wat je later met de woning van plan bent, speelt geen rol.
- Ook tweede verblijven en vakantiewoningen vallen eronder. Of er iemand gedomicilieerd is of niet, maakt niet uit.
- De verplichting geldt per wooneenheid, niet voor een volledig appartementsgebouw. Koop je één appartement, dan geldt de plicht enkel voor dat appartement.
Belangrijk om te weten: de verplichting is gekoppeld aan de notariële overdracht in volle eigendom. Een aankoop is het duidelijkste voorbeeld maar ook een schenking of een ruil valt eronder. Bij twijfel over jouw specifieke situatie bespreek je dit best met je notaris.
De termijn: 6 jaar (en niet langer 5)
Je hebt 6 jaar de tijd om je woning tot label D te renoveren. Die termijn start op de datum waarop de authentieke akte verleden wordt bij de notaris.
Concreet voorbeeld: teken je de akte op 1 februari 2026, dan moet je vóór 1 februari 2032 kunnen aantonen dat je woning minstens label D haalt.
Nieuw sinds eind 2025: de termijn werd verlengd van 5 naar 6 jaar. Die verlenging werd definitief goedgekeurd op 12 december 2025 en geldt bovendien retroactief. Ook wie vóór 2026 kocht en dus in principe 5 jaar had, krijgt nu een extra jaar. Een welgekomen adempauze om de werken en het budget te plannen.
Wat verandert er in 2026? Het verstrengingspad is geschrapt
Dit is misschien wel de belangrijkste wijziging voor kopers. Oorspronkelijk was label D maar een eerste tussenstap. Het plan voorzag een geleidelijke verstrenging: label C vanaf 2028, en daarna label B en A tegen 2045. Wie vandaag tot D renoveerde, zou binnen enkele jaren opnieuw aan de slag moeten.
In het Vlaamse regeerakkoord 2024-2029 is dat verstrengingspad geschrapt. Label D blijft voorlopig de norm, zonder verdere verplichte stappen naar C, B of A. Dat geeft kopers meer zekerheid: je weet nu tot welk niveau je moet renoveren, zonder dat de lat over enkele jaren automatisch hoger komt te liggen.
Een kanttekening: het einddoel van een energiezuinig woningpark tegen 2050 blijft overeind. Wie vandaag toch al verder renoveert dan label D, zit dus goed voor de toekomst, geniet van een lagere energiefactuur en maakt zijn woning meteen waardevaster.
Wat als je de verplichting niet naleeft?
Haal je binnen de 6 jaar geen label D of is er helemaal geen nieuw EPC beschikbaar? Dan kan het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap een handhavingsprocedure opstarten.
Voor residentiële gebouwen ligt de administratieve geldboete tussen 500 euro en 5.000 euro. (Voor niet-residentiële panden zoals kantoren kan die oplopen tot 200.000 euro, maar dat valt buiten het bestek van een klassieke woningaankoop.)
Let op: een boete heft de verplichting niet op. Je krijgt daarna een nieuwe termijn opgelegd om de renovatie alsnog uit te voeren. De boete komt er dus bovenop, in plaats van in de plaats van.
Uitzonderingen: wanneer geldt de plicht niet?
Niet elke overdracht valt onder de renovatieverplichting. De belangrijkste uitzonderingen voor particulieren:
- Erfenis. Een woning erven valt niet onder een notariële overdracht in volle eigendom, dus start er geen nieuwe verplichting. Let wel: was er al een lopende renovatieverplichting, dan neem je die over voor de resterende termijn.
- Beschermd erfgoed. Is de woning een beschermd monument, stads- of dorpsgezicht, of staat ze op de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoed? Dan is ze vrijgesteld.
- Scheiding of einde samenwoning. Wordt bij een echtscheiding of het beëindigen van een samenwoning een deel van de eigendom overgedragen tussen personen die al mede-eigenaar zijn, en blijft minstens één van hen er wonen? Dan geldt de verplichting niet.
- Sloop binnen de 6 jaar. Wat je binnen de termijn sloopt, moet uiteraard niet meer aan label D voldoen.
Alleen het vruchtgebruik of enkel de blote eigendom overgedragen krijgen? Ook dan treedt de verplichting niet in werking, want die vraagt een overdracht van de volledige volle eigendom.
Koop je een appartement? Let op de mede-eigendom
Koop je een appartement met label E of F, dan geldt de renovatieverplichting voor jouw eenheid, ook al verandert er niets aan de andere appartementen. Het addertje: om label D te halen zijn soms werken nodig aan de gemeenschappelijke delen, zoals dakisolatie of een collectieve verwarmingsinstallatie.
Zulke wettelijk verplichte werken kunnen op de algemene vergadering beslist worden met een gewone meerderheid (50% + 1). Kom je er niet uit met de andere eigenaars, dan kan je in bepaalde gevallen naar de vrederechter stappen. Vraag daarom vóór je koopt na hoe het gesteld is met het EPC van de gemeenschappelijke delen en of er al renovatieplannen op tafel liggen.
Gelukkig sta je er financieel niet alleen voor
Een renovatie tot label D vraagt een investering, maar er zijn heel wat steunmaatregelen die de rekening verlichten:
- Mijn VerbouwPremie voor isolatie, beglazing, een warmtepomp en meer (de voorwaarden hangen af van je inkomen).
- Mijn VerbouwLening om energiebesparende werken voordelig te financieren aan een sterk verlaagde rente.
- Het verlaagde btw-tarief van 6% op renovatiewerken aan woningen ouder dan 10 jaar, in plaats van 21%.
Welke premies je precies kan krijgen en wat er in 2026 wijzigde, lees je in ons uitgebreide artikel over de renovatiepremies in Vlaanderen. Reken bij de aankoop van een woning met een slecht label dus best een renovatiebudget in maar hou er rekening mee dat een deel daarvan terugkomt via premies en fiscaal voordeel.
Praktisch: zo pak je het aan als koper
Zie je een woning met label E of F, dan hoeft dat geen dealbreaker te zijn. Sterker nog, zo’n woning heeft vaak een scherpere prijs. Met deze stappen ga je goed voorbereid te werk:
- Bekijk het huidige EPC. Het bevat aanbevelingen die een eerste indruk geven van de nodige werken.
- Vraag advies aan een energiedeskundige. Een deskundige type A maakt een plan op maat en helpt bepalen welke werken je het snelst naar label D brengen.
- Maak een realistisch budget. Reken de renovatiekost mee in je aankoopbeslissing, en breng de premies en het btw-voordeel in mindering.
- Plan tijdig. Je hebt 6 jaar, maar wie vroeg begint, spreidt de kosten en geniet sneller van een lagere energiefactuur.
Een woning kopen met een gerust gevoel? Immo Accenta helpt je verder
Twijfel je of een woning met label E of F een goede koop is? Of wil je weten wat een renovatie tot label D realistisch kost? Bij Immo Accenta kennen we de lokale markt en denken we graag met je mee, van de eerste bezichtiging tot de bubbels bij de notaris. Bekijk ons aanbod te koop of neem contact op voor persoonlijk advies.
Belangrijk: de regels rond de renovatieverplichting en EPC in Vlaanderen kunnen wijzigen. De termijnen, bedragen en voorwaarden in dit artikel zijn die van 2026. Controleer voor je een beslissing neemt altijd de actuele info op de officiële bron (Vlaanderen.be) en laat je bij twijfel adviseren door je notaris of een energiedeskundige.